Ngộ độc từ bình rượu quý của gia chủ
Bác sĩ Nguyễn Văn Tuấn (trú tại Thái Nguyên) từng chứng kiến một vụ ngộ độc đáng nhớ chỉ vì sự chủ quan khi sử dụng rượu ngâm thảo dược.
Cách đây vài năm, trong một lần về thăm xã Phượng Tiến (tỉnh Thái Nguyên), ông cùng một số người quen được gia chủ mời dùng cơm. Nhân dịp có khách từ xa, chủ nhà mang ra một bình rượu “sâm” đã ngâm nhiều năm để đãi khách.
Bình rượu có màu vàng sẫm, tỏa mùi đặc trưng của saponin – hoạt chất thường gặp trong các loại rượu ngâm nhân sâm, đẳng sâm. Khi được hỏi, gia chủ chỉ nói đây là loại “sâm” do người thân trồng, vì nhiều quá dùng không hết nên đem cho, đồng thời khẳng định rượu rất quý và bổ dưỡng.
Quan sát bằng mắt thường, bình rượu thủy tinh chứa nhiều khúc rễ to nhỏ cắt đoạn, ngâm trong rượu vàng đậm. Với cảm quan ban đầu, bác sĩ Tuấn nghĩ đó chỉ là rượu đẳng sâm nên không hỏi kỹ thêm. Trong bữa ăn, mỗi người uống khoảng 100ml rượu.
Tuy nhiên, chỉ khoảng 30 phút sau khi rời bữa cơm, một người trong đoàn xuất hiện triệu chứng đau bụng dữ dội, mặt tái nhợt, trán vã mồ hôi, sau đó nôn liên tục ra dịch dạ dày. Ban đầu, mọi người nghĩ đó là biểu hiện say xe hoặc nhiễm lạnh. Thế nhưng, không lâu sau, tất cả những người đã uống rượu trong bữa ăn đều xuất hiện các triệu chứng tương tự.
Khi quay lại hỏi kỹ gia chủ về loại “sâm” đã dùng để ngâm rượu, bác sĩ Tuấn nhận ra đó thực chất là cây thương lục. Như vậy, nguyên nhân gây ngộ độc trong bữa ăn chính là rượu ngâm rễ cây thương lục, có tên khoa học Phytolacca acinosa Roxb.
Theo bác sĩ Hoàng Sầm – Viện Y học Bản địa Việt Nam, cây thương lục chứa các loại saponin có độc tính mạnh, đặc biệt gây kích thích tiêu hóa và nôn mửa. Rễ cây phình to thành củ, có hình dạng bên ngoài rất giống nhân sâm hoặc đẳng sâm. Khi loại củ này đã được ngâm rượu, màu sắc và mùi vị càng khó phân biệt, khiến nhiều người nhầm lẫn với các loại sâm bổ.